sobota, 8 listopada 2014

Od czy do, ale czy dopóki i od kiedy, pytam się?



Dziś (chyba po raz pierwszy od bardzo dawna) powiemy coś o francuskiej gramatyce, a w szczególności o przyimkach (prépositions) określających czas, które przecież nie mogą być zbyt proste – o czym w końcu bym wtedy pisał1
 
Już na wczesnym etapie nauki francuskiego tłucze nam się do głowy, aby szczególne dawać baczenie na przyimki w rodzaju przed i po (tudzież za), które w języku polskim mogą być używane zarówno w odniesieniu do miejsca, jak i czasu, na przykład: „Przed domem stoi piękne Audi Q7” i „Przed czterdziestką kupię piękne Audi Q7”2. We francuskim natomiast ‘przed’ odnoszące się do miejsca lub rzeczy oddamy przez przyimek devant, a do czasu – poprzez ‘avant’. Jednocześnie by powiedzieć ‘po’ w kontekście czasu użyjemy ‘après’, a polski sens ‘za’ w odniesieniu do miejsca/przestrzeni przekażemy za pomocą ‘derrière’. Naturalnie od powyższego znajdziemy masę wyjątków (exceptions), na przykład przepuszczając kogoś w drzwiach powiemy ‘Après vous3 i lepiej nie używać w tym wypadku derrière, które poza znaczeniem przyimkowym posiada też drugie, rzeczownikowe i określa również tył(ek)4.

Wracając do avant – w bardzo rzadkich przypadkach może również odnosić się do przestrzeni, będąc niejako pochodną sensu czasowego; zobaczmy to na przykładzie: 
 
Gdybyśmy jechali al. Karkonoską we Wrocławiu w poszukiwaniu na ten przykład salonu Audi i (nie mogąc rzeczonego odnaleźć) zapytalibyśmy o drogę innego kierowcę, pewnie powiedziałby, że trzeba dalej jechać prosto i że nasz cel znajduje się juste avant la BMW, w sensie: tu le trouveras, en conduisant, avant la BMW, czyli ‘zanim dojedziesz do (salonu) BMW.

Oczywiście nie zapominajmy, że istnieje bardziej elegancka forma niż wspomniane avant, a mianowicie auparavant – trzeba jednak pamiętać, że nie posiada dopełnienia (complément) i znaczy tyle co ‘avant cela’ albo ‘à l’avance’ (uprzednio). A samego avant nie wolno używać w znaczeniu np. ‘przed godziną’ – wtedy użyjemy już konstrukcji ‘il y a une heure'. Podobnych wyjątków od wyjątków jest naturalnie dużo więcej, ale wszystko w swoim czasie, bo jak mawiał Pan Robert Górski : „Cierpliwość palcem dół wykopie”. I tego się trzymajmy. 

 

1 być może o samochodach, ale to nic pewnego
2 prawdopodobnie po czołowym zderzeniu z Jelczem i zespawane z czterech, ale jednak
3 analogia do angielskiego ‘after you’ nasuwa się sama
4 określa też w sensie ogólnym tylną część czegoś, a także m.in. tyły budynku (możliwa forma les derrières), tyły wroga (w sensie wojskowo-taktycznym) itd. A skoro o tych ostatnich mowa, to warto wspomnieć wyrażenie, które w jęz. polskim wyszło już z użycia, a mianowicie ‘podawać tyły’, czyli uciekać; po francusku powiemy ‘montrer le derrière’.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz